लिस्बन (पोर्चुगल) — पोर्चुगलले भोलि आइतबार (८ फेब्रुअरी) आफ्नो नयाँ राष्ट्रपतिका लागि अन्तिम निर्णय गर्दैछ । यो चुनावलाई पोर्चुगलको आधुनिक लोकतान्त्रिक इतिहासमै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र चुनौतीपूर्ण मोडहरू मध्ये एक मानिएको छ । भोलिको मतदानमा परम्परागत मध्यमार्गी राजनीति र उदाउँदो चरम दक्षिणपन्थी शक्तिबीचको सीधा प्रतिस्पर्धा मात्र नभई, देशले भोगिरहेको प्राकृतिक विपत्तिको सामना पनि एकैसाथ हुँदैछ ।
गत जनवरी १८ मा सम्पन्न पहिलो चरणको चुनावमा कुनै पनि उम्मेदवारले ५० प्रतिशत मत कटाउन नसकेपछि, भोलिको अन्तिम प्रतिस्पर्धामा केवल दुई उम्मेदवारहरू बाँकी रहेका छन् । पहिलो प्रतिस्पर्धी एन्टोनियो जोस सेगुरो हुन् । मध्य-वामपन्थी (सेन्टर-लेफ्ट) विचारधारा राख्ने ‘सोसलिस्ट पार्टी’ (PS) का पूर्व नेता सेगुरोले पहिलो चरणको चुनावमा सबैभन्दा धेरै अर्थात् ३१.१% मत प्राप्त गरेका थिए । उनलाई हाल धेरैजसो परम्परागत दलहरूले “लोकतन्त्रको रक्षा” का लागि भन्दै समर्थन गरेका छन् र उनी नै जितका लागि बलियो दाबेदार मानिएका छन् ।
उनका प्रतिद्वन्द्वी आन्द्रे भेन्चुरा हुन्, जो चरम दक्षिणपन्थी पार्टी ‘चेगा’ का संस्थापक र नेता हुन् । पहिलो चरणमा २३.५% मत ल्याएर दोस्रो स्थान सुरक्षित गर्दै उनले यो ऐतिहासिक ‘रन-अफ’ मा स्थान बनाएका हुन् ।
पोर्चुगलको इतिहासमा राष्ट्रपतिको दोस्रो चरणमा पुग्ने उनी पहिलो चरम दक्षिणपन्थी उम्मेदवार हुन् । भेन्चुराको उदयले पोर्चुगलको परम्परागत राजनीतिमा ठूलो हलचल ल्याएको छ ।
पहिलो चरणको चुनावपछि धेरै चर्चित अनुहारहरू प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिएका छन् । लिबरल इनिसिएटिभका जोआओ कोटिम डे फिग्युइरेडो (१६%), स्वतन्त्र उम्मेदवार पूर्व एडमिरल हेनरिक गौभिया ई मेलो (१२.३%) र सत्तारुढ सोसल डेमोक्र्याटिक पार्टीका लुइस मार्केस मेन्डेस (११.३%) जस्ता प्रभावशाली उम्मेदवारहरू बाहिरिएपछि उनीहरूको भोट अब कता जान्छ भन्ने कुराले भोलिको नतिजा निर्धारण गर्नेछ ।
भोलिको चुनावलाई ‘स्टर्म लियोनार्डो’ नामक शक्तिशाली आँधी र भारी वर्षाले निकै प्रभावित बनाएको छ । मौसमको यो विकराल अवस्थाले चुनावको तयारी र अन्तिम अभियानलाई नै ओझेलमा पारेको छ ।
लगातारको भारी वर्षा र हावाहुरीका कारण पोर्चुगल सरकारले ६९ भन्दा बढी नगरपालिकाहरूमा ‘आपतकालीन अवस्था’ को म्याद फेब्रुअरी मध्यसम्म थप गरेको छ । विशेष गरी टेजस र डोउरो नदी वरपरका तटीय र तल्लो भूभागहरू डुबानको उच्च जोखिममा छन् भने अल्कासर डो साल जस्ता शहरहरू आंशिक रूपमा डुबानमा परेका छन् । आँधीका कारण कम्तिमा एक जनाको मृत्यु भइसकेको छ ।
यस्तो प्रतिकूल मौसमले मतदाताहरूलाई मतदान केन्द्रसम्म पुग्न कठिन बनाउने अनुमान गरिएको छ । यही कारणले गर्दा उम्मेदवार आन्द्रे भेन्चुराले “सबै पोर्चुगिज नागरिकहरूलाई समान अवसर दिनुपर्ने” भन्दै चुनाव एक साता पछि सार्न माग गरेका थिए । तर, राष्ट्रिय निर्वाचन आयोगले “खराब मौसम र आपतकालीन अवस्था मात्रै प्रजातान्त्रिक प्रक्रिया रोक्ने पर्याप्त कारण हुन नसक्ने” भन्दै उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गरिदिएको छ ।
मौसमविद्हरूले भोलि पनि देशका अधिकांश भागमा हावाहुरीसहित वर्षा हुने पूर्वानुमान गरेका छन् । यसले विशेष गरी वृद्धवृद्धा र बाढी प्रभावित क्षेत्रका मतदाताहरूको उपस्थिति घटाउन सक्ने चिन्ता बढाएको छ । यसलाई राजनीतिक विश्लेषकहरूले नतिजा उल्ट्याउन सक्ने “वाइल्ड कार्ड” का रूपमा हेरेका छन् ।
भोलिको चुनाव केवल एक राष्ट्रपति छान्ने प्रक्रिया मात्र नभएर पोर्चुगलको राजनीतिक दिशा र भविष्य निर्धारण गर्ने जनमत संग्रह जस्तै बनेको छ । हालैका सर्वेक्षणहरूले एन्टोनियो जोस सेगुरोलाई अगाडि देखाए पनि, खराब मौसम र दक्षिणपन्थी मतदाताहरूको उत्साहले नतिजामा कस्तो फेरबदल ल्याउँछ, त्यो भने भोलिको मतपेटिकाले नै बताउनेछ ।
