साइप्रस — युरोपेली संघ (EU) ले सीमा सुरक्षा र व्यवस्थापनका लागि नयाँ कडा नियमहरू ल्याउने तयारी गरिरहँदा साइप्रसमा आउने पर्यटक तथा यात्रुहरूका लागि भने राहतको खबर छ । साइप्रस हालसम्म युरोपको सीमा-रहित क्षेत्र मानिने ‘सेन्जेन क्षेत्र’ मा पूर्ण रूपमा समावेश नभएको कारण, आगामी अप्रिल महिनाबाट युरोपका अन्य देशहरूमा लागू हुन लागेको ‘इलेक्ट्रोनिक प्रवेश/निकास प्रणाली’ (EES) यहाँ तत्काल लागू हुने छैन ।
विशेष गरी बेलायती सञ्चारमाध्यमहरूले स्पेन, फ्रान्स जस्ता युरोपेली पर्यटकीय गन्तव्यहरूमा नयाँ प्रविधिको प्रयोगका कारण पर्यटकहरूले लामो लाइन र सास्ती ब्यहोर्नुपर्ने चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन् । नयाँ प्रणाली सुरुवाती चरणमा प्राविधिक समस्याहरू आउन सक्ने र यसले विमानस्थलमा भीडभाड बढाउने अनुमान गरिएको छ । तर, साइप्रस सेन्जेन क्षेत्रभन्दा बाहिर रहेकाले यहाँका विमानस्थलहरूमा त्यस्तो कुनै पनि किसिमको लामो लाइन वा झन्झट हुने छैन । त्यसैले, साइप्रस आउने बेलायती तथा अन्य देशका पर्यटकहरूले आगामी महिनाहरूमा पनि पुरानै सहज प्रक्रियाबाट यात्रा गर्न पाउनेछन् ।
के हो नयाँ नियम र यसले कसलाई असर गर्छ ?
युरोपेली संघले ल्याएको नयाँ नियम अनुसार, अब परम्परागत राहदानी (पासपोर्ट) मा लगाइने छाप (Stamp) को सट्टा डिजिटल प्रणाली लागू हुनेछ । यो प्रणालीलाई ‘इलेक्ट्रोनिक इन्ट्री/एक्जिट सिस्टम’ (EES) भनिन्छ । यो नियम गत अक्टोबरमा परीक्षणका रूपमा सुरु भएको थियो भने आगामी अप्रिल १० देखि सेन्जेन क्षेत्रका २९ सदस्य राष्ट्रहरूमा पूर्ण रूपमा लागू हुनेछ ।
यो नियम लागू भएपछि, युरोपेली संघ (EU) वा युरोपेली स्वतन्त्र व्यापार संघ (EFTA – जसमा आइसल्याण्ड, नर्वे, स्विट्जरल्याण्ड आदि पर्छन्) का नागरिक बाहेक अन्य देशका नागरिकहरू सेन्जेन क्षेत्रमा प्रवेश गर्दा उनीहरूको तस्बिर खिचिनेछ र औंठाछाप (फिंगरप्रिन्ट) रेकर्ड गरिनेछ । यसले गर्दा सिमानामा चेकजाँचको समय लम्बिन सक्छ ।
यद्यपि साइप्रस सेन्जेनको सदस्य भइनसकेको कारण यहाँ यो बायोमेट्रिक (तस्बिर र औंठाछाप लिने) नियम तत्काल लागू हुने छैन । साइप्रसका नागरिकहरू युरोपेली संघकै नागरिक भएकाले उनीहरूलाई यो नियमले छुने छैन । त्यसैगरी, साइप्रसमा बसोबास गर्ने तेस्रो मुलुकका नागरिकहरू (जस्तै: नेपाली, भारतीय वा अन्य देशका) जोसँग साइप्रसको वैध आवासीय अनुमति पत्र छ, उनीहरूले पनि सेन्जेन क्षेत्रको भ्रमण गर्दा फोटो खिचाउनु वा औंठाछाप लगाउनुपर्ने छैन । उनीहरूले आफ्नो राहदानी र आवासीय अनुमति पत्र देखाएर सहजै यात्रा गर्न सक्नेछन् ।
बेलायती नागरिक र ‘पहेँलो स्लिप’ को समस्या
यस नियममा बेलायती नागरिकहरूका लागि एउटा विशेष प्रावधान छ, जसले केही अन्योल सिर्जना गर्न सक्छ । साइप्रसमा लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका बेलायती नागरिकहरूसँग कागजको ‘पहेँलो स्लिप’ हुने गर्छ । यो ब्रेक्जिट (बेलायत EU बाट बाहिरिनु) अघि साइप्रस आएकाहरूलाई दिइएको दर्ता प्रमाणपत्र हो ।
साइप्रस भित्र बस्न र काम गर्नका लागि यो ‘पहेँलो स्लिप’ अझै पनि वैध छ । तर, यदि ती बेलायती नागरिकहरू साइप्रसबाट बाहिर निस्केर अन्य सेन्जेन देशहरू (जस्तै फ्रान्स, जर्मनी) जान चाहन्छन् भने उनीहरूलाई समस्या पर्न सक्छ । सेन्जेन देशका सीमा प्रहरीले पुरानो कागजी ‘पहेँलो स्लिप’ लाई मान्यता नदिई उनीहरूलाई पर्यटक सरह व्यवहार गर्न सक्छन् र बायोमेट्रिक डाटाहरू (तस्बिर र औंठाछाप) माग्नेछन् ।
तसर्थ, साइप्रसमा रहेका बेलायती प्रवासीहरूले बिना झन्झट यात्रा गर्नका लागि आफ्नो पुरानो कागजी परिचयपत्रलाई नयाँ ‘बायोमेट्रिक आवासीय कार्ड’ मा रूपान्तरण गर्नुपर्ने हुन्छ ।
भविष्यमा आउने अर्को नियम : ‘इटियास’ (ETIAS)
अहिलेको EES प्रणालीसँगै, युरोपेली संघले भविष्यमा ‘युरोपेली यात्रा जानकारी र प्राधिकरण प्रणाली’ (ETIAS) पनि लागू गर्ने योजना बनाएको छ । यो नियम विशेष गरी ती देशका नागरिकहरूका लागि हो जसलाई युरोप प्रवेश गर्न भिसा चाहिँदैन (जसलाई ‘एनेक्स II’ देशहरू भनिन्छ, जस्तै: अष्ट्रेलिया, क्यानडा, बेलायत, अमेरिका आदि) ।
जब यो नियम लागू हुन्छ, ती देशका नागरिकहरूले सेन्जेन क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुअघि अनलाइन फारम भर्नुपर्नेछ र २० युरो शुल्क तिर्नुपर्नेछ । यो अनुमति पत्र तीन वर्षसम्म मान्य हुनेछ । तर, साइप्रसमा आवासीय अनुमति लिएर बसेका तेस्रो मुलुकका नागरिकहरूलाई भने यो नियम लाग्ने छैन ।
साइप्रस कहिले सेन्जेनमा जोडिन्छ ?
हाल साइप्रसमा पुरानै छाप लगाउने चलन कायम रहे पनि सरकारले साइप्रसलाई जतिसक्दो चाँडो सेन्जेन क्षेत्रमा समावेश गराउने प्रयास गरिरहेको छ । हालसालै सेन्जेन क्षेत्रमा बुल्गेरिया र रोमानिया थपिएका छन् ।
युरोपेली आन्तरिक मामिला आयुक्त म्याग्नस ब्रुनरले गत महिना साइप्रस भ्रमणका क्रममा वसन्त ऋतुसम्ममा साइप्रसले सेन्जेनमा सामेल हुन “निर्णायक कदम” चाल्न सक्ने बताएका छन् । युरोपेली आयोगले फेब्रुअरीको अन्त्यसम्ममा साइप्रसको तयारी बारेको मूल्याङ्कन प्रतिवेदन बुझाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
साइप्रस सेन्जेन क्षेत्रमा पूर्ण रूपमा सामेल हुनका लागि सबै सदस्य राष्ट्रहरूको सर्वसम्मत निर्णय आवश्यक पर्छ । साइप्रसका राष्ट्रपति निकोस क्रिस्टोडाउलिड्सले सन् २०२६ सम्ममा साइप्रसलाई पूर्ण रूपमा सेन्जेन क्षेत्रको सदस्य बनाउने लक्ष्य राखेका छन् । यदि साइप्रस सेन्जेनमा सामेल भयो भने, यहाँ आउने तेस्रो मुलुकका पर्यटकहरूले पनि अनिवार्य रूपमा बायोमेट्रिक जाँच (तस्बिर र औंठाछाप) र अनलाइन फारम भर्ने प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्नेछ ।
