क्रोएसिया — पछिल्लो समय युरोपेली मुलुक क्रोएसिया नेपाली युवाहरूको नयाँ श्रम गन्तव्य बनेको छ । क्रोएसियाको पर्यटन र अर्थतन्त्रलाई गति दिन नेपाली कामदारहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन् । एकातिर उनीहरूको पसिनाले क्रोएसियाको अर्थतन्त्र चलिरहेको छ भने अर्कोतिर उनीहरूले पठाएको रेमिट्यान्सले नेपालमा रहेका आफ्ना परिवार र देशको अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याइरहेको छ । तर, यो आर्थिक लेनदेनको पछाडि हिंसा, शोषण र अमानवीय व्यवहारको तितो यथार्थ पनि लुकेको छ ।
सरकारी तथ्यांक अनुसार करिब २५ लाख नेपालीहरू, जुन कुल जनसंख्याको ७.५ प्रतिशत हो, अहिले विदेशी भूमिमा श्रम गरिरहेका छन् । वर्षौंदेखि खाडी मुलुक, साउदी अरेबिया, मलेसिया र भारतका निर्माण स्थल र कारखानाहरूमा रगत-पसिना बगाइरहेका नेपालीहरू अब युरोप, विशेष गरी क्रोएसियातर्फ आकर्षित भइरहेका छन् ।
विश्व बैंकका अनुसार आप्रवासी कामदारले पठाउने पैसाले नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को एक तिहाइभन्दा बढी हिस्सा ओगटेको छ । रेमिट्यान्स नै अहिले देशको अर्थतन्त्रको मुख्य खम्बा बनेको छ ।
बसाइँसराइको यो बढ्दो क्रमसँगै क्रोएसियाबाट मात्र भित्रिने रेमिट्यान्स अघिल्लो वर्षको तुलनामा दोब्बर भएर ६८.५ मिलियन युरो पुगेको छ । यो तथ्यांकले नेपाली कामदारहरू आर्थिक रूपमा कति सक्रिय छन् भन्ने देखाउँछ ।
तर, सिक्काको अर्को पाटो निकै दर्दनाक छ । आर्थिक उपार्जनका लागि विदेशिएका नेपालीहरूले हिंसा, ऋणको भारी र राजनीतिक बहिष्करण जस्ता गम्भीर समस्याहरू भोग्नुपरेको छ । विदेशमा श्रम बेच्ने यो प्रणाली राज्यका लागि फाइदाजनक देखिए पनि, कामदारका लागि भने यो कहिलेकाहीँ जीवनकै अन्तिम सम्झौता बन्न पुग्छ ।
काठमाडौंको अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा हरेक दिन औसतमा तीनदेखि चारजना आप्रवासी कामदारको शव बाकसमा बन्द भएर फर्किने गरेको छ । यो दृश्यले वैदेशिक रोजगारीको भयावह तस्बिर प्रस्तुत गर्छ ।
उदाहरणका लागि, आफ्नो परिवार पाल्न साउदी अरेबियामा एक दशकभन्दा बढी समय बिताएका रुद्र बहादुर कामीको नियतिलाई लिन सकिन्छ । उनका छोराले एएफपीलाई बताए अनुसार, रुद्रको शव ‘हराएको सामान’ जस्तै गरी एउटा फुटेको कफिनमा फ्याँकिएको अवस्थामा घर पठाइएको थियो ।
युरोप होस् वा खाडी मुलुक, ठाउँ फेरिए पनि नेपाली कामदारले भोग्नुपर्ने नियति र जोखिम भने उस्तै छ । रेमिट्यान्सको अंक बढिरहँदा त्यसको पछाडि लुकेको मानवीय मूल्य र संवेदनालाई भने नजरअन्दाज गर्न सकिँदैन ।
