फ्रान्स — अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रणनीतिक महत्वको टापु ग्रीनल्याण्डमा अमेरिकी नियन्त्रणको प्रयासलाई युरोपेली राष्ट्रहरूले विरोध गरेको भन्दै आठ देशहरू विरुद्ध कडा व्यापारिक प्रतिबन्धको घोषणा गरेका छन् । ट्रम्पले आगामी फेब्रुअरी १ देखि लागु हुने गरी डेनमार्क, नर्वे, स्वीडेन, फ्रान्स, जर्मनी, बेलायत, नेदरल्याण्ड र फिनल्याण्डबाट आयात हुने सबै सामानमा १० प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने बताएका छन् ।
सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत शनिबार चेतावनी दिँदै उनले यदि अमेरिकाले ग्रीनल्याण्डको “पूर्ण र सम्पूर्ण खरिद” को लागि सम्झौता गर्न नसकेमा आगामी जुन १ सम्ममा यो कर २५ प्रतिशतसम्म पुर्याउने धम्की दिएका छन् । यो घोषणाले सन् १९४९ देखि युरोप र उत्तरी अमेरिकालाई सामूहिक सुरक्षा प्रदान गर्दै आएको नेटो गठबन्धनमा गम्भीर तनाव सिर्जना गरेको छ
ट्रम्पले आफ्नो निर्णयको बचाउ गर्दै यो कदम हालै बेलायत, नेदरल्याण्ड र फिनल्याण्डका प्रतिनिधिहरूले ग्रीनल्याण्डको भ्रमण गर्नु र डेनमार्कको यो अर्ध-स्वायत्त क्षेत्र खरिद गर्ने अमेरिकी प्रयासको विरोध गर्नुको बदला भएको स्पष्ट पारेका छन् । उनले अमेरिकालाई “गोल्डेन डोम” क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली स्थापना गर्न ग्रीनल्याण्ड अत्यावश्यक रहेको र रुस तथा चीनले उक्त टापु कब्जा गर्ने प्रयास गर्न सक्ने तर्क अघि सारेका छन् । यद्यपि, कानुनी रूपमा ट्रम्पले यो भन्सार शुल्क कसरी कार्यान्वयन गर्नेछन् भन्ने स्पष्ट छैन, तर उनले हाल सर्वोच्च अदालतमा चुनौतीको विषय बनेका आर्थिक आपतकालीन अधिकारहरू प्रयोग गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । ट्रम्पले विगतमा पनि सहयोगी र प्रतिद्वन्द्वी राष्ट्रहरूलाई झुकाउन व्यापारिक दण्ड र करको अस्त्र प्रयोग गर्दै आएका छन् ।
यो कूटनीतिक टकरावको प्रत्यक्ष असर जनस्तरमा पनि देखिएको छ । ग्रीनल्याण्डको राजधानी नुउकमा सयौँ मानिसहरूले चिसो तापक्रम, वर्षा र हिउँको पर्वाह नगरी आफ्नो स्वशासनको पक्षमा प्रदर्शन गरेका छन् ।
प्रदर्शनकारीहरूले रातो र सेतो राष्ट्रिय झण्डा फहराउँदै “ग्रीनल्याण्ड बिक्रीमा छैन”, “हामी हाम्रो भविष्य आफैँ निर्माण गर्छौँ” र “ग्रीनल्याण्ड पहिले नै महान छ” जस्ता नारा लेखिएका ब्यानरहरू बोकेका थिए । यस्तै प्रदर्शन डेनमार्कको कोपेनहेगनमा पनि भयो, जहाँ हजारौँ मानिसहरूले “मेक अमेरिका स्मार्ट अगेन” र “हात हटाउ” जस्ता सन्देशसहित र्याली निकाले । प्रदर्शनमा सहभागीहरूले साना देशहरू बिक्रीका वस्तु नभएको र यो मुद्दा सम्पूर्ण विश्वका लागि महत्त्वपूर्ण भएको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
तनाव कम गर्ने उद्देश्यले अमेरिकी सिनेटर क्रिस कुन्स नेतृत्वको द्विदलीय प्रतिनिधिमण्डलले कोपेनहेगनमा डेनिस अधिकारीहरूसँग भेट गरेको छ । कुन्सले ग्रीनल्याण्ड वरपरको हालको बयानबाजीले चिन्ता निम्त्याएको स्वीकार गर्दै अमेरिकाले डेनमार्क र नेटोप्रतिको सम्मान कायमै राख्ने आश्वासन दिएका छन् । उता, संयुक्त आर्कटिक कमाण्डका नेता डेनिस मेजर जनरल सोरेन एन्डरसनले आफूले कुनै पनि नेटो राष्ट्रले अर्को नेटो सहयोगीमाथि आक्रमण गर्ने अपेक्षा नगरेको बताएका छन् ।
यद्यपि, उनले डेनिस सैनिकमाथि आक्रमण भएमा प्रतिकार गर्ने दायित्वसम्बन्धी शीतयुद्धकालीन कानुन अझै कायम रहेको स्मरण गराए । चाखलाग्दो कुरा के छ भने, यो वाकयुद्ध चलिरहँदा पनि नुउकमा युरोपेली र अमेरिकी सेनाहरू बीच संयुक्त सैन्य अभ्यास र योजना बैठकहरू भइरहेका छन् ।
वाशिंगटनमा डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डका विदेश मन्त्रीहरूले अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स र विदेश मन्त्री मार्को रुबियोसँग भेटवार्ता गरे पनि गहिरो मतभेदहरू सुल्झिन सकेका छैनन् ।
युरोपेली नेताहरूले आफ्नो भूभागसम्बन्धी निर्णय गर्ने अधिकार डेनमार्क र ग्रीनल्याण्डको मात्र भएको अडान दोहोर्याएका छन् भने डेनमार्कले सहयोगीहरूसँग मिलेर ग्रीनल्याण्डमा सैन्य उपस्थिति बढाइरहेको जनाएको छ । ट्रम्पले यसअघि युरोपेली औषधिमा कर लगाउने धम्की दिएको स्मरण गर्दै ग्रीनल्याण्डको मामिलामा पनि सोही रणनीति अपनाउन खोजेको देखिन्छ, जसले गर्दा ट्रम्पको महत्त्वाकांक्षा र युरोपेली प्रतिरोधबीचको द्वन्द्व अनिश्चित मोडमा पुगेको छ ।
