म्याड्रिड — स्पेन सरकारले बालबालिकाको डिजिटल सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै १६ वर्षभन्दा कम उमेरका किशोर-किशोरीहरूलाई सबै प्रमुख सामाजिक सञ्जालमा प्रतिबन्ध लगाउने कडा कानुनी प्रस्ताव अघि बढाएको छ ।
टिक्टक, इन्स्टाग्राम, एक्स (ट्विटर) र फेसबुक जस्ता लोकप्रिय प्लेटफर्महरूले बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यमा पारेको असर र अनलाइनमा देखिने हानिकारक सामग्रीलाई मध्यनजर गर्दै सरकारले यस्तो कठोर कदम चाल्ने निर्णय गरेको हो । विशेषगरी साइबरबुलिङ, पोर्नोग्राफी, गलत सूचना र अनलाइनमार्फत हुनसक्ने अन्य जोखिमबाट नाबालिगहरूलाई जोगाउनु यो विधेयकको मुख्य उद्देश्य रहेको छ ।
यो नयाँ प्रावधान हाल स्पेनको संसदमा छलफलको क्रममा रहेको “डिजिटल वातावरणमा नाबालिगको सुरक्षा” सम्बन्धी विधेयकमा समावेश गरिएको छ । यसअघि सामाजिक सञ्जाल प्रयोगको न्यूनतम उमेर १४ वर्ष तोक्ने चर्चा भए पनि सरकारले अब त्यसलाई बढाएर १६ वर्ष पुर्याउने योजना बनाएको छ । यसको अर्थ अब स्पेनमा १६ वर्ष नपुगेका बालबालिकाहरूले कानुनी रूपमा सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो खाता खोल्न र प्रयोग गर्न पाउने छैनन् ।
यो नियमलाई प्रभावकारी बनाउन स्पेन सरकारले केवल कागजी प्रतिबन्धमा मात्र सीमित नभई प्राविधिक रूपमा पनि कडाइ गर्ने घोषणा गरेको छ । अब सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताको वास्तविक उमेर जाँच्नका लागि बलियो ‘उमेर-सत्यापन प्रणाली’ लागू गर्नुपर्नेछ । हाल प्रयोग भइरहेका सामान्य “चेकबक्स” हरू सजिलै छल्न सकिने भएकाले सरकारले अब थप प्रभावकारी र विश्वसनीय प्राविधिक संयन्त्रको माग गरेको छ ।
यसैबीच, स्पेनको यो कदमसँगै युरोपका अन्य देशहरूमा पनि यसबारे बहस सुरु भएको छ । पोल्याण्डले स्पेनले जस्तो पूर्ण प्रतिबन्धको घोषणा नगरे पनि आफ्नै किसिमको सुरक्षा उपायहरूमा काम गरिरहेको छ । पोल्याण्ड सरकारले आफ्नो डिजिटल परिचयपत्र प्रणाली ‘mObywatel’ एपमार्फत प्रयोगकर्ताको उमेर प्रमाणीकरण गर्ने प्रविधिको विकास गरिरहेको छ । यस प्रणालीले सामाजिक सञ्जाल चलाउने व्यक्तिको वास्तविक उमेर डिजिटल आईडीमार्फत पुष्टि गर्नेछ, जसले गर्दा कम उमेरका प्रयोगकर्तालाई ती प्लेटफर्ममा पहुँच पाउन कठिन हुनेछ ।
यद्यपि, पोल्याण्डमा हालसम्म यसबारे कुनै निश्चित कानुन भने पारित भइसकेको छैन । यस्ता संवेदनशील विषयमा कानुन निर्माण गर्दा संसद, निजी प्रविधि कम्पनीहरू र नागरिक समाजसँग विस्तृत छलफल आवश्यक हुने भएकाले पोल्याण्डले यस वर्षभित्रै एउटा ठोस नियन्त्रणमुखी उपाय ल्याउने प्रयास गरिरहेको छ । स्पेन र पोल्याण्डको यो सक्रियताले आगामी दिनमा युरोपभरि नै नाबालिगहरूको सामाजिक सञ्जाल प्रयोगसम्बन्धी नियमहरू थप कडा हुने संकेत गरेको छ ।
